روزنامه نگاری، «زنانه» یا «مردانه»؟
یادداشتی از کریم ارغنده پور
بسیاری از روزنامه نگاران موفق ما الان زن هستند اما تا همین 10 سال پیش حضور زنان در این عرصه بسیار محدود بود. علت محدودیت امکان فعالیت به صورت خبرنگار برای زنان، البته به خود آنان بازنمی گشت، روزنامه ها اگثرا دولتی و شمار آن ها ناچیز بود. روزنامه های دولتی نیز مثل سایر بخشهای دولت، «مردانه» اداره می شدند و نوعی فرهنگ «مرد برتربینی» در آنها نیز دیده می شد و سایه خود را به سایر بخشها تحمیل می کرد. شاید به همین دلیل هم بود که وقتی روزنامه سلام تاسیس شد، اگرچه به عنوان روزنامه ای مستقل محدودیتهای روزنامه های دولتی را نداشت، ولی عملا هیچ زنی در آن به عنوان دبیر سرویس برگزیده نشد. در تحریریه نیز، تعداد زنان همکار بسیار ناچیز بود و برای همان عده محدود بخش مجزایی از مردان در گوشه ای از تحریریه در نظر گرفته شده بود که آن بخش با دیوار چوبی از بخش مردان جدا می شد.
. من در آن زمان دبیر سرویس اجتماعی بودم و می خواستم در صفحات اجتماعی، تریبونی برای اقشار مختلف ایجاد کنم. به همین منظور صفحات مستقلی ایجاد شدند از جمله صفحات «دانشجویی»، «جوانان» و «زنان». عبدی در راه اندازی صفحه زنان، خصوصا کمک زیادی کرد، مطلوبم این بود که صفحه زنان را خود زنان اداره کنند ولی مدتی طول کشید تا عملا برای اداره صفحه، همکاران زن پیدا شدند. در این فاصله خود ما برایش مطلب تهیه می کردیم. عبدی مشاور حقوقی صفحه بود و با نام مستعار «سیما مهربان» مطلب می نوشت و من هم مطالب سیاسی- اجتماعی می نوشتم و اسمم «رویا یگانه» بود! من اصرار داشتم که با اسم زنانه بنویسیم که صفحه مردانه جلوه نکند، فکر می کردم اگر در همین مرحله شروع، صفحه مردانه شود بعدا که اداره صفحه به خانم ها واگذار می شود شاید طول بکشد تا بتواند اعتماد جلب کند. در هر حال صفحه درآمد و جزو صفحات پرخواننده و جذاب هم بود. این را نظرسنجی های روزنامه نشان می داد. حتی آگهی های اختصاصی داشت و از این نظر با سایر صفحات متفاوت بود.
به این ترتیب روزنامه سلام در توجه به حقوق زنان، پیشرو بود بعدها همین شروع، در حد خود مایه پیشرفت قابل توجهی در این خصوص شد به نوعی که سایر روزنامه ها نیز به موضوع علاقه نشان دادند و موضوع زنان، روز به روز بیش از گذشته در معرض توجهات قرار گرفت.
امروز، وضعیت کار در مطبوعات کاملا با آن ایام فرق کرده است، زنان زیادی وارد این عرصه شده اند و موفق هم هستند و در همه سطوح از خبرنگار تا مدیریت حضور دارند. رشد حضور زنان در این عرصه آنقدر زیاد بوده که چهار پنج سال پیش، روزی محمد عطریان فربه من گفت، فلانی، تا مدتی دیگر زنان اکثریت روزنامه نگاران را تشکیل می دهند و آن وقت روزنامه نگاری بیشتر کاری «زنانه» محسوب می شود! این رشد از دستاوردهای ارزنده دوران اصلاحات است و چیزی است که با رفتن و آمدن روسای جمهور از بین نخواهد رفت. واقعیت این است که روزنامه نگاری هم مثل سایر مشاغل، زنانه، مردانه ندارد، این شرایط محیطی است که امکان کار را معمولا برای زنان سخت تر و یا حتی غیرممکن می سازد.